Azap Hemen Gelseydi: TANRI’nın Merhameti ve Bize Tanınan Zaman

Yazar: Berk KÖKSAL
Tarih: 23 Eylül 2026
Yer: Mersin

Esenlikler. Esenlik üzerinize olsun.

Makalenin temel amacı, ayetleri diğer ilgili ayetlerle birlikte düşünmek; TANRI’nın birliğine şahitliğin bilgi, adalet, doğruluk ve teslimiyet bakımından insan hayatında ne anlama geldiğini samimi ve derin bir dille ortaya koymaktır.

Özet

29:53 üzerine bu tefekkür, hemen gelmeyen azabı başkalarının hesabını beklemekten önce kendi sorumluluğumla yüzleşme vesilesi olarak ele alıyor. 18:58 ve 35:45 ışığında mühletin değerini düşünürken, hayatın devamını bir masumiyet veya dokunulmazlık belgesi saymama ihtiyacı öne çıkıyor. Merhametten ümit kesmemek, tövbeyi ertelememek, yanlışı düzeltmek ve haksızlığa uğrayanın hakkını gözetmek aynı ahlaki sorumluluğun içinde buluşuyor. Bilgi, şahitlik ve dini otorite konuları da bu çerçevede ele alınıyor: TANRI’nın birliğine şahitlik ederken kendi yargımı mutlaklaştırmamak. Yazının merkezindeki kişisel soru şu: Bana verilen zamanı, değişmem gerekmediğinin güvencesi olarak mı, yoksa doğruya yönelmenin değerini hatırlayarak mı yaşıyorum?

Giriş

Bir başkasının haksızlığını gördüğümde sonucun hemen ortaya çıkmasını isteyebiliyorum. Kendi yanlışımla karşılaştığımda ise düşünmek, pişman olmak ve düzelmek için zaman arıyorum. 29:53 üzerine düşünürken bu iki tutumun arasında duruyorum: Başkasına tanınan süreyi sorgularken kendim için beklediğim anlayışı ne kadar fark ediyorum?

Azap, merhamet ve lütuf benim için burada gündelik hayatın dışındaki soyut başlıklar değil. Bir sözü teyit etmekte, bir hatayı kabul etmekte, bir hakkı gözetmekte ve kendi yargımın sınırını bilmekte karşıma çıkıyorlar. Hemen bir sonuç görmemiş olmam, kendi davranışıma yeniden bakma sorumluluğumu ortadan kaldırmıyor. Bu yüzden 29:53’ün önünde yalnızca ne zaman sorusuyla değil, şimdi ne yapıyorum sorusuyla da durmak istiyorum.

1. Hemen Gelmeyen Azabın Önünde

Ayet

Arapça — 29:53

وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِٱلْعَذَابِ وَلَوْلَآ أَجَلٌ مُّسَمًّى لَّجَآءَهُمُ ٱلْعَذَابُ وَلَيَأْتِيَنَّهُم بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

İngilizce — 29:53

They challenge you to bring the retribution! If it were not for a predetermined appointment, the retribution would have come to them immediately.* Certainly, it will come to them suddenly, when they least expect it.

Türkçe — 29:53

29:53 — Sana azabı getirmen için meydan okuyorlar! Eğer önceden belirlenmiş bir atama olmasaydı, azap onlara hemen gelmiş olurdu.* Kesinlikle o, onlara hiç beklemedikleri bir anda, aniden gelecektir.

Kaynak: kuranteyit.com

Ayetin Tefekkürü

29:53’ü okurken zihnim, insanın kolayca üzerinden geçebileceği bir yerde duruyor: Yapılanın karşılığı hemen gelmiyor. Gün devam ediyor. İnsan konuşuyor, düşünüyor, kararlar alıyor. Fakat bu devam ediş, yaptığının doğru olduğunu kendiliğinden kanıtlamıyor.

Ayetin karşısında önce başkalarını düşünüyor olabilirim. Zulmedenleri, yalan söyleyenleri, hak yiyenleri… Sonra bakışımı kendime çevirmem gerekiyor. Kendi yanlışlarımın karşılığı hiç beklemeden önüme konsa, bugün üzerinde durduğum güven duygusunun ne kadarı ayakta kalırdı?

Burada beni sarsan, yalnızca azabın ihtimali değil; insanın kendisine tanınan süreyi kendi dokunulmazlığı sanabilmesi. Henüz sonuçla karşılaşmamış olmakla sonuçtan kurtulmuş olmak arasındaki farkı, rahat olduğum zamanlarda unutabilir miyim?

29:53, bu rahatlığı sorgulatırken olayın zamanını da insanın meydan okuyuşuna teslim etmiyor. Benim sabırsızlığım, öfkem veya inkarım belirleyici ölçü değil. Bu yüzden ayetin karşısında ilk ihtiyacım, başkalarının ne zaman cezalandırılacağını hesaplamak değil; kendi hayatımın devam edişini nasıl karşıladığımı dürüstçe düşünmek.

Bölüm Özeti

Hayatımın sürmesini kendi dokunulmazlığımla karıştırmak istemiyorum. Başkasının ne zaman cezalandırılacağından önce, bana tanınan zamanı nasıl karşıladığımı düşünmem gerekiyor. (29:53)

2. Azap İstenirken Sunulan Merhamet

Ayet

29:51 — Kendilerine okunmakta olan bu kitabı sana indirmiş olmamız, bir mucize* olarak yeterli değil mi? Bu, inanan insanlar için gerçekten de bir merhamet ve bir hatırlatmadır.

29:52 — De ki: “Benimle sizin aranızda bir şahit olarak TANRI yeter. O göklerdeki ve yeryüzündeki her şeyi bilir. Şüphesiz, yalana inananlar ve TANRI’yı inkâr edenler gerçek kaybedenlerdir.”

Ayetin Tefekkürü

29:51-53’ü birlikte okumak, azap meselesine baktığım yeri değiştiriyor. Ortada yalnızca bir tehdit yok; okunmakta olan bir kitap, bir hatırlatma ve bir şahitlik de var. İnsan azabı görmekte ısrar ederken, kendisine zaten ulaşmış olan rehberliğin değerini gözden kaçırabilir.

Bazen bir uyarının değerini ancak canımız yandığında kabul etmeye hazır oluruz. Oysa henüz zarar ortaya çıkmadan durabilmek, yanlışımızı fark edebilmek ve yönümüzü değiştirebilmek başlı başına kıymetlidir. 29:51’in merhametle hatırlatmayı birlikte anması, beni tam da bu imkan üzerinde düşündürüyor.

29:52’deki şahitlik ise hakikati benim gösteri beklentimden bağımsız bir yere yerleştiriyor. TANRI’nın bilmesi için benim ikna edici bir sahne görmem gerekmiyor. Ben görmediğim için hiçbir şeyin bilinmediğini sanamam.

Bu ayetlerin önünde şu soruyu kendime sormak istiyorum: Bana ulaşan sözü, beni değiştirebilecek bir merhamet olarak mı karşılıyorum; yoksa değişmemek için hep başka bir olayın gerçekleşmesini mi bekliyorum? Rehberliğin değerini yalnızca felaketle doğrulanınca kabul etmek, uyarının önleyebileceği acıyı önce yaşamayı istemek olmaz mı?

Bölüm Özeti

Beni değiştirebilecek bir uyarıya kulak vermek için mutlaka acı yaşamayı beklemek zorunda değilim. Rehberliği merhamet olarak karşılamak, gösteri beklentim yerine hakikat karşısındaki tutumumu sorgulamayı gerektiriyor. (29:51-53)

3. Mühletin İçindeki Merhamet

Ayet

18:58 — Yine de, senin Rabbin Bağışlayıcıdır, merhamet doludur. Eğer onları eylemlerinden hesaba çekseydi, onları orada ve o anda imha ederdi. Bunun yerine, onlara spesifik, önceden belirlenmiş bir zamana kadar mühlet verir; sonra asla kaçamazlar.

Ayetin Tefekkürü

18:58, 29:53 üzerinde düşünürken merhametle kurduğum bağlantıya açık bir dayanak veriyor. Bağışlayıcılık, merhamet, eylemlerden hesaba çekilme ve mühlet aynı ayette buluşuyor. Dolayısıyla zaman tanınmasını yalnızca bir boşluk gibi görmekle yetinemiyorum.

Bir yanlışın hemen ardından hayatımın bütün imkanları kapanmamışsa, o aralıkta ne yaptığım önem taşıyor. Pişmanlığı bastırabilir, kendimi haklı çıkarmaya çalışabilir veya yanlışımı gerçekten görmeye başlayabilirim. Mühletin varlığı, benim hangi yolu seçeceğimi tek başına açıklamıyor. Fakat ayetin karşısında, bu zamanı değersiz saymak da mümkün görünmüyor.

Merhameti sadece sonradan bağışlanmak olarak düşünmeye alışmış olabilirim. Burada ise daha hesapla yüzleşmeden önce hayatın içinde durup düşünmeye çağrılıyorum. Hemen sona erdirilmeyen bir süreç var; bunun sahibi ben değilim.

Yine de 18:58’in sonunu unutamam. Mühletin bir sınırı bulunması, onun kıymetini azaltmıyor; tersine ağırlaştırıyor. Elimdeki zamanı ciddiye almak için son anın tarihini bilmem gerekmiyor. Kendimi düzeltmek için neden mutlaka artık kaçamayacağım ana gelmeyi bekleyeyim?

Bölüm Özeti

Mühleti boş bir aralık gibi görmek yerine, o sürede yanlışımla nasıl ilişki kurduğuma bakıyorum. Zamanın sınırlı oluşu, bugün kendimi düzeltme isteğime daha fazla ağırlık veriyor. (18:58; 29:53)

4. Başkalarının Değil, Hepimizin Muhtaç Olduğu Lütuf

Ayet

35:45 — TANRI, insanları günahları yüzünden cezalandırsaydı, yeryüzünde tek bir yaratık bile bırakmazdı. Ancak O onlara önceden belirlenmiş bir geçici süre için mühlet verir. Geçici süreleri tamamlandığında, o zaman TANRI kullarını Görendir.

Ayetin Tefekkürü

Başkalarının kusurları karşısında kesin konuşmak kolay. Kendi kusurlarımın yanında ise hemen açıklamalar beliriyor: Niyetim, içinde bulunduğum şartlar, yanlış anlaşılmam, zayıflığım… 35:45, hesabı yalnızca başkaları için isteyen bu seçici bakışı rahatsız ediyor.

Ayet, insanları günahları bakımından düşünürken beni seyirci konumunda bırakmıyor. Ben de insanım. Hayatımın sürmesi, kendi temizliğime düzenlenmiş bir belge değil. Başkasına tanınan süreyi fazla bulurken, kendim için ne kadar geniş bir anlayış beklediğimi görmem gerekiyor.

Bu, bütün suçların eşit olduğu veya herkesin aynı ölçüde sorumlu tutulacağı anlamına gelmez. 35:45’ten böyle bir eşitleme çıkarmıyorum. Beni ilgilendiren başka bir şey: Kendi varlığımı, TANRI’nın mühletinden bağımsız bir hak ediş gibi görememek.

Bu farkındalık, kötülüğü küçültmeden kibri azaltabilir. Yanlışa yanlış demeyi sürdürürüm; fakat bunu kendimi bütün sorgulamaların dışında tutarak yapamam. Merhamete muhtaç olduğumu bilmek, başkalarının hatalarını hiç görmemek değildir. Görürken kendimi unutmamaktır.

Bölüm Özeti

Başkalarının kusurlarını görürken kendimi hesabın dışında tutamam. Merhamete muhtaç olduğumu hatırlamak, kötülüğü küçültmeden kendi kibrimi sorgulamama yardım ediyor. (35:45)

5. Merhametin Sahibi ile Hesabın Sahibi Aynıdır

Ayet

6:12 — De ki: “Göklerdeki ve yeryüzündeki her şey kime aittir?” De ki: “TANRI’ya.” O, merhametin O’nun niteliği olduğunu hükme bağlamıştır. O, kaçınılmaz olan Diriliş Günü’nde hepinizi elbette toplayacaktır. Nefislerini kaybedenler inkâr edenlerdir.

Ayetin Tefekkürü

6:12’de merhamet ile Diriliş Günü birbirinden koparılmıyor. Göklerdeki ve yeryüzündeki her şeyin sahipliği de bu bütünlüğün içinde. Bu beraberlik, zihnimde kolayca kurabildiğim bir karşıtlığı sorgulatıyor: Sanki merhamet varsa hesap olmamalı, hesap varsa merhametten söz edilememeli.

Oysa haksızlığa uğramış birinin hakkını yok saymak, merhamet diye savunulabilecek kadar basit değildir. Benim bağışlanmayı istemem, başkasına yaptığımın önemsiz sayılmasını istememe dönüşebilir. İşte burada merhamet arayışımla kendimi kayırma isteğim birbirine karışır.

Ayetin karşısında TANRI’nın merhametini kendi rahatlığıma göre tanımlayamayacağımı hissediyorum. Merhametin ne zaman var sayılacağına, hesabın hangi noktada gereksiz olacağına ben karar veremem. Sahip olduğum sınırlı bakışla bütün hakları, bütün niyetleri ve bütün sonuçları kuşattığımı söyleyemem.

29:53’teki bekleyişi de bu bütünlük içinde düşünmek istiyorum. Hesabın hemen görülmemesi, merhameti düşünmeye yer açıyor; hesabın bildiriliyor olması ise o merhameti sorumsuzluğun gerekçesine dönüştürmeme engel oluyor. İkisini birbirine karşı kullanmadan da TANRI’ya yönelebilirim.

Bölüm Özeti

Bağışlanmayı istemem, başkasına yaptığımın önemsiz sayılmasını istemeye dönüşmemeli. Merhamet ile hesabı kendi rahatıma göre birbirine karşı kullanmadan TANRI’ya yönelmek istiyorum. (6:12; 29:53)

6. Cezalandırılmaktan Değil, Minnettarlıktan Başlamak

Ayet

4:147 — Eğer minnettar olduysanız ve inandıysanız TANRI sizi cezalandırmaktan ne elde edecektir? TANRI Takdir Edendir, Her Şeyi Bilendir.

Ayetin Tefekkürü

4:147’nin sorusu, TANRI hakkında taşıdığım düşünceleri gözden geçirmemi istiyor. Ben O’nu, insanın cezalandırılmasından kazanç sağlayan bir varlık gibi mi düşünüyorum? Kendi kırgınlıklarımı, cezalandırılmasını istediğim insanlara duyduğum öfkeyi fark etmeden O’na mı yansıtıyorum?

Ayetin beni yönelttiği yerde minnettarlık ve inanç var. Bu nedenle hayatımı yalnızca başıma gelebilecek cezaların hesabına indirmek istemiyorum. Bana verileni fark etmek, bu fark ediş karşısında dürüst davranmak ve inandığımı söylediğim hakikate uygun yaşamak üzerinde durmam gerekiyor.

Minnettarlık, benim için burada bir sözden fazlasını düşündürüyor. Bana tanınan süreyi sürekli yakınarak, kendimi savunarak ve aynı yanlışı tekrarlayarak geçirmekle; o süre içinde doğruya yönelmeyi istemek aynı karşılık değil. Bunlardan hangisine yaklaştığımı, yalnızca ağzımdan çıkan teşekkür cümleleriyle ölçemem.

29:53’teki azabı düşünürken 4:147’yi yanımda tutmak, korkuyu büsbütün silmiyor. Fakat korkunun bütün ilişkiyi kaplamasına da izin vermiyor. TANRI’ya yönelişimde yalnızca kaçınmak istediğim bir son değil, minnettarlıkla karşılayabileceğim bir iyilik de var.

Bölüm Özeti

TANRI’ya yönelişimi yalnızca cezadan kaçınma hesabına indirgememeliyim. Bana verileni fark etmek ve bu fark edişe hayatımla karşılık vermek, minnettarlığın sözden davranışa uzanan tarafını düşündürüyor. (4:147)

7. Ümit, Erteleme Bahanesi Değildir

Ayet

39:53 — İlan et: “Ey Benim sınırları aşmış olan kullarım, TANRI’nın merhametinden asla ümit kesmeyin. Zira TANRI bütün günahları bağışlar. O Bağışlayıcıdır, En Merhametlidir.”

39:54 — Azap sizi yakalamadan önce Rabbinize itaat edin ve O’na tümüyle teslim olun; sonra size yardım edilemez.

39:55 — Ve azap hiç beklemediğiniz bir anda sizi aniden yakalamadan önce Rabbiniz tarafından size açıkça gösterilen en güzel yolu takip edin.

Ayetin Tefekkürü

39:53 karşısında, geçmişte yaptıklarım yüzünden dönüşü kendime yasaklamamam gerektiğini düşünüyorum. Fakat hemen ardından gelen iki ayeti okuyunca, bu ümidi geleceğe yönelik bir erteleme iznine de dönüştüremiyorum.

Bazen iki ayrı gerekçeyle aynı yerde kalabiliriz. Birinde, artık düzelemeyecek kadar kötü olduğumuzu düşünürüz. Diğerinde, nasıl olsa bağışlanacağımızı söyleyerek düzelmeyi gereksiz buluruz. Görünüşte biri umutsuz, diğeri rahat bir tutumdur; fakat ikisi de bugünkü sorumluluğumdan uzaklaşmama hizmet edebilir.

39:53-55’i birlikte düşündüğümde, ümidin yönü benim için belirginleşiyor: Geçmişin ağırlığı altında hareketsiz kalmamak; ama geleceği de kendi güvencem saymamak. Teslimiyet, henüz hiçbir şeyi değiştirmeden içimde taşıdığım rahatlatıcı bir ihtimal olarak kalmamalı.

29:53 ile 39:55 arasındaki ani geliş vurgusu ayrıca önemli. Son anın belirsizliğini, bugünkü tercihlerimin belirsizliğine mazeret yapamam. Ne zaman yüzleşeceğimi bilmeyebilirim; fakat şu anda sürdürdüğüm haksızlığı, yalanı veya inadı fark ediyorsam, yönümü değiştirmeyi düşünmek için bütün yarınların açıklanmasını beklemem gerekmiyor.

Bölüm Özeti

Ne geçmişimin ağırlığı yüzünden hareketsiz kalmak ne de bağışlanma ümidini değişmemeye gerekçe yapmak istiyorum. Ümit, bugünkü sorumluluğumdan uzaklaşmama değil, doğruya yönelmeme eşlik etsin. (39:53-55; 29:53)

8. Tövbenin Doğruluğu Hayata Dokunur

Ayet

6:54 — Vahiylerimize inananlar sana geldiklerinde de ki: “Selamun Aleykum (Esenlik üzerinize olsun). Rabbiniz merhametin Kendi niteliği olduğunu hükme bağladı. Nitekim sizden her kim cehaletten dolayı bir suç işler ve ondan sonra tövbe edip kendini düzeltirse, o zaman O Bağışlayandır, En Merhametlidir.”

Ayetin Tefekkürü

6:54’te beni durduran, tövbe ile kendini düzeltmenin birlikte bulunması. İçimde bir pişmanlık hissetmem değerlidir; fakat hissettiğimi söylediğim şeyin hayatımdaki karşılığıyla da yüzleşmeliyim.

Birini incittiğimde yalnızca kendimi kötü hissetmekle yetinebilirim. Beni zorlayan asıl adım ise incitici davranışımı bırakmak, yanlışı sürdürmemek ve düzeltebileceğim şeyi düzeltmeye yönelmektir. Bunları söylerken her olay için tek bir uygulama formülü çıkarmıyorum. Ayetin kendi hayatıma uzanan sorusunu duyuyorum: Değişmesini istediğim şey yalnızca içimdeki rahatsızlık mı, yoksa davranışım da mı?

Cehaletten söz edilmesi de kendimi temize çıkaracak bir sığınak olmamalı. Bilmediğimi fark ettiğim anda öğrenmeye kapalı kalırsam, o ilk bilgisizliği sürekli bir mazerete dönüştürmüş olurum. Tövbe ederken kendimi düzeltmeye de açık mıyım?

29:53’teki mühleti bu soruyla düşündüğümde, zamanın değeri somutlaşıyor. Bir daha konuşmadan önce durabilirim. Yanlış bir bilgiyi yaymayı bırakabilirim. Birine karşı kurduğum haksız tutumu yeniden değerlendirebilirim. Merhamet üzerine düşünmek, günlük hayatımdan uzaklaşmak değil; orada değişmesi gerekeni daha dikkatli görmeye çalışmak olur.

Bölüm Özeti

Pişmanlığımı yalnızca içimdeki rahatsızlıkla ölçmek istemiyorum. Tövbeyi ciddiye almak, incitici davranışı bırakmaya ve düzeltebileceğimi düzeltmeye de açık olup olmadığımı sormayı gerektiriyor. (6:54)

9. Mühlet, Masumiyet Belgesi Değildir

Ayet

3:178 — İnkârcılar, kendilerinin iyiliği için onları oyaladığımızı sanmasınlar. Biz onları sadece günahkârlıklarını tasdik etmek için oyalıyoruz. Onlar küçük düşürücü bir azabı üzerlerine çekmişlerdir.

29:54 — Sana azabı getirmen için meydan okuyorlar! Cehennem inkârcıları zaten kuşatmıştır.

Ayetin Tefekkürü

Burada kolay bir iyimserlikle yetinemiyorum. 3:178, zamanın uzamasını herkes için kendiliğinden iyi bir sonuç saymama izin vermiyor. 29:54 ise azabı isteyenlerin içinde bulundukları durumun ciddiyetini daha da ağırlaştırıyor.

Öyleyse her gecikmeyi, “Demek ki her şey yolunda” diye okuyamam. Aynı zaman, bir insanın yanlışıyla yüzleştiği dönem olabileceği gibi, başka bir insanın yanlışını daha da benimsediği dönem de olabilir. Mühletin sürmesiyle kişinin doğruya yönelmiş olması aynı şey değildir.

Bu noktada kendi tefekkürümü de sınırlamalıyım. 18:58’de merhametle birlikte anılan mühleti görmek, 3:178’in uyarısını silme hakkı vermiyor. Ayetlerden yalnızca beni rahatlatanı seçerek kendime güvenli bir hikaye kurmak istemiyorum.

29:54’ün karşısında da belirli insanların sonunu bildiğimi iddia edemem. Ayetteki ağır uyarıyı, kişisel düşmanlıklarımın dili yapmamalıyım. Bana düşen, kimin kesin olarak hangi durumda olduğunu ilan etmekten önce, kendi ısrarlarımın beni nereye götürdüğünü sorgulamak. Hemen sonuç görmediğim için yanlışımda cesaretleniyorsam, bu rahatlığın kendisi üzerinde durmam gerekir.

Bölüm Özeti

Sonuçla hemen karşılaşmamış olmak, kendime her şeyin yolunda olduğunu söylemem için yeterli değil. Mühlet üzerine düşünürken yalnızca beni rahatlatan ifadeleri seçmekten ve kendi ısrarlarımı sorgulamamayı tercih etmekten sakınıyorum. (3:178; 29:54; 18:58)

10. Mazlumun Hakkı Unutulmuş Değildir

Ayet

14:42 — Asla TANRI’nın, haddi aşanların yaptıklarından habersiz olduğunu sanma. O sadece, gözlerin dehşetle dikilip kalacağı bir güne kadar onlara mühlet verir.

21:47 — Biz Diriliş Günü’nde adalet terazileri kuracağız. Hiçbir nefis en ufak haksızlığa uğramayacaktır. Bir hardal çekirdeğinin değeri bile hesaba katılacak. Biz en etkin hesap görenleriz.

Ayetin Tefekkürü

Merhamet üzerine düşünürken, acı çeken insanı cümlenin dışına bırakamam. Haksızlık yapan kişiye tanınan süreden söz etmek, haksızlığa uğrayanın yaşadığını küçültmeye dönüşmemeli.

14:42’deki bilme ve görmezden gelmeme güvencesiyle 21:47’deki eksiksiz hesap birlikte duruyor. Bu ayetler karşısında adaletin değerini, yalnızca benim görebildiğim hızla gerçekleşmesine bağlayamıyorum. Fakat aynı nedenle, gecikmenin yükünü yaşayan insana da kolay bir teselli sunmak istemiyorum. Bir acının hesabının görüleceğine inanmak, o acının bugün hafif olduğu anlamına gelmez.

Kendimi mağdurun yerine koyduğumda, hakkımın unutulmamasını isterim. Kendimi yanlış yapanın yerine koyduğumda ise bana dönüş imkanı tanınmasını. Bu iki isteği aynı vicdanın içinde dürüstçe taşıyabilmek, merhametle adaleti birbirine karşı çıkarmaktan daha zor.

29:53 üzerinde düşünürken korumak istediğim denge bu: TANRI’nın mühletini, zalimin haklılığına çevirmemek; TANRI’nın adaletini de kendi intikam isteğimle özdeşleştirmemek. 21:47’deki ölçü, benim öfkemin büyüklüğü değil. En küçük hakkın bile kaybolmaması.

Bölüm Özeti

Merhameti düşünürken acı çeken insanı geride bırakamam. Koruma ihtiyacı duyduğum denge, ne mühleti zalimin haklılığına ne de adaleti kendi intikam isteğime dönüştürmek. (14:42; 21:47)

11. Adaletin Ölçüsü ve Lütfun Fazlası

Ayet

4:40 — TANRI bir atom ağırlığı kadar dahi haksızlık yapmaz. Aksine O, doğru iş için ödülü katlayarak çoğaltır ve O’ndan büyük bir mükâfat bahşeder.

Ayetin Tefekkürü

4:40’ta iki farklı yön birlikte dikkatimi çekiyor: Haksızlığın en küçüğüne bile yer verilmemesi ve doğru işin karşılığının çoğaltılması. Ayetin karşısında lütfu, kuru bir borç-alacak hesabının içine sığdıramıyorum.

Ben çoğu zaman kendime yapılması gerekenin eksiksiz verilmesini isterim. Hakkım olanın birazı bile eksildiğinde bunu hemen fark edebilirim. Fakat bana hak edişimin ölçüsünü aşan bir iyilik yöneldiğinde, onu kısa sürede sıradanlaştırmam mümkün. Bir süre sonra lütfu da alacağım gibi görmeye başlarım.

Bu yüzden ayet bende hem güven hem mahcubiyet uyandırıyor. Güven, hiçbir doğru işin haksızca eksiltilmeyeceği yönünde. Mahcubiyet ise aldığım iyiliğin tamamını kendi üstünlüğümle açıklama alışkanlığım karşısında.

29:53’te yalnızca gelmeyen azaba takılıp kalırsam, TANRI ile ilişkimi hep cezanın eşiğinde kurmuş olurum. 4:40 beni doğru işin değerine de çağırıyor. Mesele sadece bir yanlıştan kurtulmak değil; iyiliğe yönelmek ve o iyiliğin karşılığını kendim belirleyebilecek konumda olmadığımı bilmek. Minnettarlık burada, kendimi büyütmeden verilenin büyüklüğünü fark etmeye dönüşüyor.

Bölüm Özeti

Hakkımın eksilmemesini isterken bana yönelen iyiliği kolayca sıradanlaştırabildiğimi görüyorum. Lütuf üzerine tefekkür, aldığımın büyüklüğünü kendi üstünlüğümle açıklamadan minnettar olmaya çağırıyor beni. (4:40)

12. Merhametten Söz Ederken Dilimin Hesabı

Ayet

24:14 — Eğer TANRI’nın size yönelik lütfu ile hem bu dünyadaki hem de Ahiretteki merhameti olmasaydı, bu olay yüzünden büyük bir azap çekerdiniz.

24:15 — Siz onu kendi dillerinizle uydurdunuz ve geri kalanınız da kanıt olmadan ağızlarınızla onu tekrarladı. TANRI’ya göre o büyük bir şeyken, siz onun basit bir şey olduğunu sandınız.

Ayetin Tefekkürü

Azap denildiğinde zihnim hemen büyük, uzak ve olağanüstü olaylara gidebilir. 24:14-15 ise beni konuşmalarımın içine getiriyor. Tekrarladığım bir sözün, aktardığım bir iddianın, doğruluğunu araştırmadan inandığım bir anlatının yanına.

Bir sözün çok kişi tarafından söylenmiş olması, onu benim için sorumluluksuz hale getirmez. Başlatan ben değilsem bile, dolaşımına katılıyor olabilirim. Üstelik bunu ciddi bir kötülük yaptığımı düşünmeden, gündelik bir sohbetin sıradan parçası sayarak yapabilirim.

24:15’te insanın küçük gördüğüyle TANRI katındaki ağırlığı arasındaki fark beni rahatsız ediyor. Benim önemsememem, bir davranışın önemini ortadan kaldırmıyor. 24:14’teki lütuf ve merhamet de bu nedenle ucuz bir teselliye dönüşmüyor: Karşılıkla hemen yüzleşmemiş olmak, sözü temizlemiyor.

29:53’teki düşünce şimdi çok yakınımda. Hayatım kesintiye uğramadan devam ederken hangi sözleri sürdürdüğüme bakmalıyım. Beni merhamet üzerine yazmaya yönelten dikkat, başkasının itibarını ilgilendiren bir cümlede kayboluyorsa, tefekkürüm hayatıma henüz yeterince dokunmamış olabilir.

Bölüm Özeti

Merhamet üzerine düşünmem, başkasının itibarını ilgilendiren bir sözü aktarırken gösterdiğim dikkatle de sınanıyor. Yayılmasına katıldığım bir iddiayı küçük görmem, kendi sorumluluğumu ortadan kaldırmıyor. (24:14-15)

13. Şahitlikte Kendimi de Kayırmamak

Ayet

5:8 — Ey inananlar, şahitlik ettiğiniz zaman tümüyle adil olun ve TANRI’yı gözetin. Bazı insanlarla olan çatışmalarınız sizi adaletsizlik yapmaya kışkırtmasın. Tümüyle adil olun, çünkü bu daha doğrudur. TANRI’yı gözetin. TANRI yaptığınız her şeyden tamamen Haberdardır.

4:135 — Ey inananlar, şahitlik ettiğiniz zaman kendinizin veya ebeveynlerinizin ya da akrabalarınızın aleyhine bile olsa mutlak suretle adil olun ve TANRI’yı gözetin. Sanık ister zengin olsun ister fakir olsun, TANRI her ikisini de gözetmektedir. Bu nedenle, şahsi arzularınızın etkisiyle yanlı davranmayın. Eğer saparsanız veya (bu buyruğu) göz ardı ederseniz, TANRI yaptığınız her şeyden tamamen Haberdardır.

Ayetin Tefekkürü

5:8 ile 4:135’i yan yana koyduğumda iki ayrı sığınak daralıyor: Sevmediğim kişiye karşı duyduğum öfke ve sevdiğim kişiyi koruma isteğim. Adalet, birinde düşmanlığımın, diğerinde yakınlığımın sınavından geçiyor.

Kendi aleyhime olanı açıkça söylemek, başkasının yanlışını teşhir etmekten daha zor olabilir. Özellikle haklı görünmeye alışmışsam, gerçeği kabul etmek bana itibar kaybı gibi gelebilir. Fakat şahitliğimi korumakla görünüşümü korumak aynı şey değildir.

Merhamet üzerine düşünürken bunun özel bir önemi var. Kendim için anlayış bekleyip başkaları hakkında kanıtsız kesinlikler üretebilir miyim? Bana süre tanınmasını isterken, karşımdakinin bütün geçmişini ve geleceğini bir tek hükme sığdırmaya kalkabilir miyim?

Bu ayetlerden, yanlışı örtmem veya bir suçu hafife almam gerektiği sonucunu çıkarmıyorum. Tam tersine, doğru sözlülüğün beni de bağladığını görüyorum. 29:53’ü kendi öfkeme dayanak yapmak yerine, 5:8 ve 4:135’in önünde öfkemi de bağlılığımı da denetlemem gerekir. Şahitliğin ağırlığı, sözümün başkasına verdiği zarardan önce, hakikate ne kadar sadık kaldığımla ilgilidir.

Bölüm Özeti

Doğru sözlülük, yalnızca başkalarını değil beni de bağlıyor. Şahitliğimi korumak için hem sevmediklerime duyduğum öfkeyi hem yakınlarımı ve kendimi kayırma isteğimi denetlemem gerekiyor. (5:8; 4:135)

14. Bağışlanmayı İsterken Başkasına Nasıl Davranıyorum?

Ayet

24:21 — Ey inananlar, Şeytan’ın izinden gitmeyin. Şeytan’ın izinden giden herkes, şunu bilmelidir ki o kötülüğü ve ahlâksızlığı savunur. Eğer TANRI’nın size yönelik lütfu ve merhameti olmasaydı, hiçbiriniz arındırılmış olmazdı. Ancak TANRI, irade ettiği kimseyi arındırır. TANRI İşitendir, Bilendir.

24:22 — Aranızdan kaynaklar ve servetle nimetlendirilmiş olanlar, akrabalarına, yoksullara ve TANRI uğruna göç etmiş olanlara karşı hayırsever olsunlar. Onlara iyilikle ve hoşgörüyle davransınlar; TANRI’nın bağışlamasına erişmeyi sevmez misiniz? TANRI Bağışlayıcıdır, En Merhametlidir.

42:41 — Elbette, başlarına bir haksızlık geldiğinde haklarını savunanlar herhangi bir hata işlemiyorlar.

Ayetin Tefekkürü

24:21, arınmışlığımı yalnızca kendi başarım gibi sahiplenmemi zorlaştırıyor. 24:22 ise bağışlanma isteğimi başkalarına karşı davranışımın yanına getiriyor. Böylece merhamet, sadece kendim için talep ettiğim bir şey olarak kalmıyor.

Bir insana yardım edebilme imkanım varken, aramızdaki kırgınlığı onun bütün ihtiyaçlarının önüne koyabilir miyim? Birinin hatasını hatırlamakla, o kişiye her davranışımda aynı cezayı yeniden vermek arasında fark yok mu? Bu sorular özellikle, kendim için sürekli yeni bir başlangıç istediğim zamanlarda ağırlaşıyor.

Bununla birlikte, 42:41’in açık tuttuğu hakkı kapatamam. Bağışlanma arzusunu, haksızlığa uğrayan kişiye susma yükümlülüğü yüklemek için kullanmak doğru olmaz. Hak aramakla insafsızlık aynı şey değildir. Merhameti savunmak, sınırları ortadan kaldırmak veya bir zararın devamına razı olmak anlamına gelmek zorunda değildir.

Benim için buradaki tefekkür, başkasının ne kadar bağışlamak zorunda olduğunu ölçmekten önce kendime dönüyor: Bana yönelen iyiliği seviyor, fakat benzer bir iyiliğe çağrıldığımda neden hemen hesap tutmaya başlıyorum? Merhametten pay umarken, gücümün yettiği yerde iyilikten kaçınıyor muyum?

Bölüm Özeti

Kendim için bağışlanma umarken, gücümün yettiği yerde iyilikten kaçınıp kaçınmadığıma bakıyorum. Bununla birlikte, merhameti haksızlığa uğrayanı susturmak veya zararın sürmesine razı etmek için kullanmamalıyım. (24:21-22; 42:41)

15. Tek TANRI’ya Şahitlikte Kudret ve Bilgelik

Ayet

3:18 — TANRI şahitlik eder ki O’ndan başka tanrı yoktur, melekler ve bilgi sahibi olanlar da böyle şahitlik ederler. Doğru ve adil bir şekilde O, mutlak tanrıdır; O’ndan başka tanrı yoktur, Kudretlidir, En Bilgedir.

Ayetin Tefekkürü

3:18’de şahitlik, bilgi, adalet, kudret ve bilgelik birbirinden ayrı düşünülmüyor. 29:53’e bu ayetle döndüğümde, TANRI’nın kudretini yalnızca hemen müdahale etmesiyle ölçme eğilimimi fark ediyorum.

Bir şeye gücü yetmekle, o şeyi benim istediğim anda yapmak aynı değildir. Benim acele etmem, O’nun bilgeliği hakkında hüküm verme yetkisi sağlamaz. Sonucu beklerken yaşadığım güçlük gerçek olabilir; fakat bu güçlük, bütün resmi gördüğüm anlamına gelmez.

Tevhid benim için burada yalnızca başka bir güce tapmamakla sınırlı kalmayan bir sorumluluk düşündürüyor: Kendi yargımı da mutlaklaştırmamak. TANRI’nın birliğine şahitlik ederken, nihai hükümde kendime gizli bir ortaklık ayırmamak.

Aynı zamanda bilgi sahibi olmak, 3:18’de insanı şahitlikten muaf tutan bir üstünlük değil. Bildiğim arttıkça sözümün ölçüsü de önem kazanıyor. Bir ayeti bilmekle insanların bütün niyetlerini bilmek arasında büyük bir mesafe var.

Bu nedenle teslimiyet, düşünmeyi bırakmak değil; düşündüğüm şeyle kesin olarak bildiğim şeyin sınırını korumak olarak karşıma çıkıyor. TANRI’nın kudretine inanırken bilgeliğini kendi takvimime sıkıştırmamak, bu sınırın en zor sınavlarından biri olabilir.

Bölüm Özeti

TANRI’nın birliğine şahitlik ederken kendi yargımı da mutlaklaştırmamak istiyorum. Düşündüğüm ile kesin bildiğim arasındaki sınırı korumak, teslimiyetin zihnimi ve sözümü ilgilendiren tarafı. (3:18; 29:53)

16. Merhametin ve Hükmün Önüne İnsanları Koymamak

Ayet

6:57 — De ki: “Rabbimden sağlam bir kanıtım var ve siz onu reddettiniz. Getirmem için bana meydan okuduğunuz azabı ben kontrol etmiyorum. Hüküm yalnızca TANRI’ya aittir. O, hakikati anlatır ve O en iyi yargıçtır.”

6:58 — De ki: “Getirmem için bana meydan okuduğunuz azabı ben kontrol ediyor olsaydım, bütün mesele çoktan sona erdirilmiş olurdu. Kötülerin kimler olduğunu en iyi TANRI bilir.”

9:31 — Onlar TANRI’nın yerine kendi dinî liderlerini ve âlimlerini efendiler* edinmişlerdir. Başkaları da, Mesih Meryem’in oğlunu tanrılaştırdı. Onların hepsine, tek bir tanrıya tapmaları emredildi. O’ndan başka tanrı yoktur. O yüceltilsin, herhangi bir ortağa sahip olmanın çok üstünde.

Ayetin Tefekkürü

6:57-58, 29:53’teki meydan okuyuşla doğrudan bağlantılı bir sınır gösteriyor. Azabın kontrolü, kendisine meydan okunan insanın elinde değil. Bu sınır üzerinde yeterince durduğumda, kendi dini konuşmalarımın tonu da değişmek zorunda.

Bir insanın sözü etkili olabilir. Bilgisine başvurulabilir, emeğinden yararlanılabilir. Fakat bunların hiçbiri, ona başkalarının nihai hesabını yönetme yetkisi vermez. 9:31’in karşısında mesele, yalnızca kimlere hayranlık duyduğum değil; hangi noktada bir insanın hükmünü TANRI’nın hükmü yerine koyduğumdur.

Dini liderleri ve alimleri değerlendirirken korumak istediğim ayrım bu. Öğrenmek başka, bir kişiye mutlak bağlılık vermek başka. Üstelik bu sınır yalnızca başkaları için geçerli değil. Yazdığım bir tefekkür de benim adıma böyle bir otorite üretmemeli.

TANRI’nın merhametini insanlara anlatırken, kendimi o merhametin dağıtıcısı yerine koyamam. Kimin kesin olarak bağışlandığını veya kimin hiçbir dönüş imkanı olmadığını kişisel kanaatimle ilan edemem. 6:58’in karşısında, kendi tahammülümün sınırını nihai adaletin ölçüsü sanmaktan sakınmalıyım. Bana dar gelen bir mühletin bütün anlamını biliyor değilim.

Bölüm Özeti

Bir insandan öğrenmekle ona mutlak otorite vermeyi birbirinden ayırıyorum. Bu sınır kendi yazılarım için de geçerli: Merhametten söz etmek, onun veya nihai hesabın sahibi gibi davranma yetkisi vermiyor. (6:57-58; 9:31)

17. Kelimelerin Arapça Kökleri: Acele, Süre, Azap ve Merhamet

Ayet

29:53 — Sana azabı getirmen için meydan okuyorlar! Eğer önceden belirlenmiş bir atama olmasaydı, azap onlara hemen gelmiş olurdu.* Kesinlikle o, onlara hiç beklemedikleri bir anda, aniden gelecektir.

24:14 — Eğer TANRI’nın size yönelik lütfu ile hem bu dünyadaki hem de Ahiretteki merhameti olmasaydı, bu olay yüzünden büyük bir azap çekerdiniz.

Ayetin Tefekkürü

29:53’teki يَسْتَعْجِلُونَكَ biçimi ع ج ل kökünden gelir; acele ettirme, bir şeyin çabuk gelmesini isteme yönünü taşır. أَجَلٌ ise أ ج ل kökündendir ve süreyle ilgilidir. Türkçede birbirine yakın duyulabilen acele ve ecelin Arapça kökleri aynı değildir. Bir tarafta insanın hızlandırma isteği, diğer tarafta kendisinin belirlemediği süre bulunur. Kök: 29:53:1 — ع ج ل Kök: 29:53:4 — أ ج ل

مُّسَمًّى, س م و köküne bağlanan, burada adlandırılmış veya belirlenmiş olmayı ifade eden bir biçimdir. أَجَلٌ مُّسَمًّى birlikteliği üzerinde durunca, insanın bilmediği bir zamanla belirlenmemiş bir zamanı birbirinden ayırmak gerektiğini düşünüyorum. Benim takvimimde işaretli olmaması, ayetteki belirlenmişliği ortadan kaldırmıyor. Kök: 29:53:5 — س م و

Azap kelimesinin Arapça karşılığı olan عَذَاب ise ع ذ ب köküne dayanır. 29:53’te aynı kelimenin hem istenen hem de geleceği bildirilen karşılık için kullanılması dikkat çekicidir. Meydan okuyan kişinin hafife aldığı şey, söyleyişindeki hafiflik yüzünden zararsız hale gelmez. Buradaki tefekkürüm, azabın anlamını yumuşatmak değil; sözün cesaretiyle sonuca dayanabilmenin birbirinden farklı olduğunu görmek. Kök: 29:53:2 — ع ذ ب

بَغْتَةً, ب غ ت kökünden gelir ve aniden oluşla ilgilidir. يَشْعُرُونَ ise ش ع ر köküne bağlıdır; fark etme, algılama yönünü taşır ve ayette önündeki olumsuzlukla yer alır. Bu iki ifade, olayın gerçekleşmesiyle insanın onu bekliyor olmasının ayrı meseleler olduğunu düşündürüyor. Hazırlıksızlığım, karşılaşacağım şeyi geçersiz kılmıyor. Kök: 29:53:9 — ب غ ت Kök: 29:53:12 — ش ع ر

24:14’te lütuf olarak karşılanan فَضْلُ, ف ض ل kökünden; merhameti bildiren وَرَحْمَتُهُۥ ise ر ح م kökünden gelir. Aynı ayette ikisinin de azapla birlikte anılması, tefekkürü yeniden bütüne döndürüyor. Merhameti yalnızca hoşuma giden bir duyguya, lütfu da kendi başarımın başka adına indirgememeliyim. Kök: 24:14:2 — ف ض ل Kök: 24:14:5 — ر ح م

Bu kelimelerden hiçbiri tek başına belirli bir insanın sonunu, kesin bir tarihi veya bir yaşa bağlı kurtuluş hükmünü vermiyor. Kelimelerin önünde de acele etmemek gerekiyor: Kökün gösterdiği anlamı görmek, ama ayetin söylemediği bir kesinliği onun içine yerleştirmemek.

Bölüm Özeti

Kök bilgisi, kelimeleri daha dikkatli okumama yardım ettiği ölçüde değerli. Kelimelerin anlam alanından, ayetin söylemediği bir tarih, kişisel akıbet veya kurtuluş kesinliği üretmemek istiyorum. (29:53; 24:14)

18. Diğer İddialar

Ayet

46:15 — Biz insana ebeveynlerine hürmet göstermesini tembih ettik. Annesi onu zahmetle taşıdı, zahmetle doğurdu ve otuz ay boyunca yakın bakımını üstlendi. O, olgunluğa erişince ve kırk yaşına* varınca şöyle söylemelidir, “Rabbim, beni, bana ve ebeveynlerime ihsan ettiğin nimetlere minnettar olmaya ve Seni memnun edecek olan doğru işleri yapmaya yönelt. Evlatlarım da doğru kimseler olsun. Ben Sana tövbe ettim; ben bir teslimolanım.”

17:36 — Kendin için teyit etmediğin sürece, hiçbir bilgiyi kabul etme. Ben sana işitmeyi, görmeyi ve beyni verdim ve sen onları kullanmaktan sorumlusun.

Ayetin Tefekkürü

29:53’e ilişkin Reşat Halife çevirisindeki dipnot, kırk yaşından önce ölen herkesin Cennete gideceği görüşünü 46:15 ve Ek 32 ile ilişkilendirir. Bu açıklama ile ayetin kendi cümlelerini birbirinden ayırmak gerekir. 46:15’te kırk yaş, minnettarlık, doğru işler, tövbe ve teslimiyet birlikte yer alır; fakat kırk yaşından önce ölen herkes hakkında söz konusu genel hüküm ayetin içinde açık bir cümle olarak bulunmaz. Dipnottaki yaklaşım, ayetin birebir ifadesiyle aynı konumda tutulmamalıdır.

Benzer şekilde, “Onlar Şimdi Cehennemdeler” ifadesi çeviride bir bölüm başlığıdır. 29:54’ün Cehennemin kuşatmasına ilişkin ifadesi elbette ayet metnidir; fakat bu başlık üzerinden azabın bütün zaman düzenini, işleyişini veya belirli kişilerin durumunu açıklayan ayrıntılı bir sistem kurmak ayrıca yorum gerektirir. Başlığı ayetle karıştırmadan, yorumun sınırını korumak isterim.

Daha önce Şahitliğin Ağırlığı yazısında bilgi, adalet ve birliğe şahitlik arasındaki ilişki üzerinde durmuştum. İlan Etmek ile Kendini İlan Etmek Arasındaki İnce Çizgi yazısında da mesajı taşıyan kişinin kendisini merkeze koyma tehlikesini sorgulamıştım. Bunlar, aynı meseleler etrafındaki önceki kişisel düşünüşlerimdir; ayetlerin yerine geçen hükümler değil.

17:36’nın karşısında bu ayrımı kendime de uygulamalıyım. Bir düşünceyi daha önce yazmış olmam, onun her ayrıntısını doğrulamış olduğum anlamına gelmez. Bir yoruma yakınlık duymak da o yorumun bütün sonuçlarını kesin bilgiye dönüştürmez.

Bölüm Özeti

Ayetin cümleleriyle açıklayıcı dipnotları, başlıkları ve kişisel yorumları aynı düzeyde tutmamaya dikkat ediyorum. Kendi önceki yazılarım da bu ayrımın dışında değil; bir düşünceye yakınlık duymak onu kesin bilgi yapmıyor. (46:15; 17:36)

19. Sonuç: Bize Verilen Zamanla Ne Yapıyoruz?

Ayet

15:49 — Benim kullarıma bildir ki Ben Bağışlayıcıyım, En Merhametliyim.

15:50 — Ve Benim azabım ise en acı verici azaptır.

Ayetin Tefekkürü

29:53’ten başlayan bu tefekkür, beni başkalarının azabını beklediğim yerden kendi sorumluluğumu düşündüğüm yere getiriyor. 15:49-50’nin birlikte duruşu ise son cümleyi yalnızca korkuya veya yalnızca rahatlığa teslim etmeme izin vermiyor.

TANRI’nın merhametinden ümit kesmek istemiyorum. Fakat merhameti, değişmemek için kullandığım bir güvenceye de çevirmek istemiyorum. Bana tanınan süreyi kendi masumiyetimin kanıtı saymadan; onu doğru söz, tövbe, düzeltme ve adalet bakımından ciddiye almak istiyorum.

18:58’deki mühlet, 4:147’deki minnettarlık ve inanç, 6:54’teki tövbe ve kendini düzeltme birbirini düşündürüyor. 5:8 ile 4:135, bu düşüncenin başkasına karşı adaletsizliğe dönüşmesini engelliyor. 6:57-58 ise bütün bunları konuşurken nihai hükmün sahibi gibi davranmamam gerektiğini yeniden hatırlatıyor.

Belki de en zor kabul şu: Kendim için zaman isterken, başkalarına verilen zamanı sorguluyorum. Kendi pişmanlığımın görülmesini arzularken, başkasını yalnızca gördüğüm yanlıştan ibaret sayabiliyorum. Bu çelişkiyi görmek, kötülüğü bağışlamakla aynı şey değil; kendimi adaletin dışına çıkarmaktan vazgeçmek.

Henüz düzeltebileceğim bir söz, vazgeçebileceğim bir haksızlık, öğrenebileceğim bir hakikat varsa, bunları düşünmek için azabın gelişini beklemek istemiyorum. Merhameti fark etmek, benim için bugün başlayan bir sorumluluğa dönüşsün.

Bölüm Özeti

Merhamet ümidimi değişmemeye gerekçe yapmadan; bana verilen zamanı doğru söz, tövbe, düzeltme ve adalet bakımından ciddiye almak istiyorum. Tefekkürün vardığı yer, başkalarının sonunu hesaplamaktan önce kendi sorumluluğumu üstlenmek. (29:53; 15:49-50; 6:54; 5:8)

Bana verilen zamanı, değişmem gerekmediğinin delili olarak değil; doğruya yönelmenin kıymetini unutmadan yaşamak istiyorum.

Not

2:32 — Onlar, “Sana yücelik olsun. Senin bize öğrettiğinden başka bizim hiçbir bilgimiz yok. Sen Her Şeyi Bilensin, En Bilgesin.” dediler.

En doğrusunu TANRI bilir.

Kaynak: kuranteyit.com